วิธีเลือกวารสารไทยใน Scopus ให้เหมาะกับงานวิจัยของคุณ

การเลือกวารสารไทยใน Scopus ให้เหมาะกับงานวิจัยของคุณ ต้องตัดสินจากขอบเขตของวารสาร quartile ในหมวดสาขาของคุณเอง ค่าตีพิมพ์ ระยะเวลาพิจารณา และสถานะในฐานข้อมูลที่ตรวจสอบได้จากแหล่งทางการ ไม่ใช่จากรายชื่อวารสารที่ส่งต่อกันมาในกลุ่มแชต

วารสารไทยใน Scopus มีกี่ฉบับ และอยู่ในสาขาใดบ้าง

บทความนี้ไม่ได้รวบรวมรายชื่อวารสารทั้งหมด เพราะรายชื่อเปลี่ยนทุกปีและรายชื่อที่คัดลอกต่อกันมักล้าสมัย สิ่งที่นักวิจัยต้องการจริงคือวิธีคัดเลือกและวิธีตรวจสอบด้วยตนเอง อย่างไรก็ตาม ภาพรวมเชิงตัวเลขช่วยให้ตั้งความคาดหวังได้ถูกต้อง จากไฟล์ข้อมูลประเทศไทยของ SCImago Journal & Country Rank ที่ดึงเมื่อ 1 ตุลาคม 2569 ปี SJR 2025 มีวารสารประเภท Journal ที่จัดพิมพ์ในประเทศไทยและอยู่ใน Scopus ทั้งหมด 103 ฉบับ เพิ่มจาก 101 ฉบับในปี 2024 [1] ค่า SJR เองคำนวณจากการอ้างอิงที่ถ่วงน้ำหนักตามความมีชื่อเสียงของวารสารที่อ้าง ตามวิธีที่ผู้พัฒนาตีพิมพ์ไว้ [2]

ภาพที่ 1 แสดงการกระจายตามสาขา สังคมศาสตร์มีวารสารมากที่สุด 33 ฉบับ และมีวารสารที่ best quartile เป็น Q1 ถึง 7 ฉบับ ขณะที่สาขาแพทยศาสตร์มี 15 ฉบับ ซึ่งทั้งหมดมี best quartile อยู่ที่ Q3 หรือ Q4 ข้อนี้มีผลต่อการตัดสินใจโดยตรง นักวิจัยทางการแพทย์ที่ต้องการวารสาร Q1–Q2 จะไม่พบตัวเลือกในสาขา Medicine ของ SCImago ปี 2025 (ควรตรวจสาขาใกล้เคียง เช่น Health Professions แยกต่างหาก) และควรวางแผนส่งวารสารนานาชาติควบคู่กัน ส่วนนักวิจัยด้านภาษาศาสตร์ การศึกษา หรือมนุษยศาสตร์มีตัวเลือกวารสารไทยระดับ Q1 มากกว่า

อีกข้อเท็จจริงที่ควรรู้คือ quartile ไม่คงที่ เมื่อเทียบวารสาร 89 ฉบับที่มี quartile ทั้งในปี 2024 และ 2025 พบว่า 21 ฉบับขยับดีขึ้น 7 ฉบับลดลง และ 61 ฉบับคงเดิม ตัวอย่างเช่น Asian Pacific Journal of Cancer Prevention ลดจาก Q2 เป็น Q3 ส่วน Journal of the Siam Society ขยับจาก Q3 เป็น Q1 [1] ดังนั้นการอ้างอิง quartile ต้องระบุปีเสมอ และต้องตรวจซ้ำในปีที่บทความตีพิมพ์จริง

เกณฑ์ 5 ข้อในการเลือกวารสารไทยใน Scopus

งานทบทวนเรื่องการเลือกวารสารในสาขาชีวการแพทย์ชี้ว่า การส่งไปผิดวารสารเป็นสาเหตุที่พบบ่อยของการถูกปฏิเสธอย่างรวดเร็ว และทำให้ทั้งผู้เขียนและบรรณาธิการเสียเวลา [3] เกณฑ์ด้านล่างจึงเรียงจากสิ่งที่ตัดตัวเลือกได้เร็วที่สุดไปสู่สิ่งที่ต้องชั่งน้ำหนัก

1. ขอบเขต (Aims & Scope) และผู้อ่าน

อ่านหน้า Aims & Scope แล้วเปิดดูบทความ 1–2 ปีล่าสุดว่าวารสารตีพิมพ์หัวข้อ แบบแผนการวิจัย และกลุ่มตัวอย่างแบบใด ตัวอย่างที่ชัดเจนคือการศึกษาบทความ 180 เรื่องจากวารสารไทยใน Scopus ด้านการสอนภาษาอังกฤษ 3 ฉบับ (PASAA, LEARN และ rEFLections) ช่วงปี 2019–2021 ซึ่งพบว่าหัวข้อคำศัพท์ได้รับความนิยมสูงสุด แบบแผนการวิจัยที่พบบ่อยที่สุดคือการสำรวจ และราวร้อยละ 62.5 เก็บข้อมูลจากผู้เรียน อีกทั้ง PASAA ตีพิมพ์งานของนักวิชาการต่างประเทศมากกว่าอีก 2 ฉบับ [4] ข้อมูลระดับนี้บอกได้มากกว่าชื่อวารสารว่างานของคุณจะ “เข้ากับ” วารสารใด หากขอบเขตไม่ตรงให้ตัดออกทันที เพราะเป็นเหตุให้ถูก desk reject ได้ง่าย

2. Quartile ในหมวดสาขาของคุณ ไม่ใช่ best quartile

SCImago จัดวารสารไว้หลายหมวดสาขา (subject category) และแต่ละหมวดมี quartile ของตัวเอง ตัวอย่างจากไฟล์ปี 2025 คือ ABAC Journal ที่เป็น Q1 ในหมวด Literature and Literary Theory แต่เป็น Q3 ในหมวด Business, Management and Accounting และหมวดเศรษฐศาสตร์ [1] หากงานของคุณเป็นงานด้านบริหารธุรกิจ คำว่า “วารสาร Q1” จึงไม่ตรงกับความเป็นจริงของบทความคุณ ให้ดูหมวดที่ตรงกับเนื้อหาของบทความ และตรวจว่าหน่วยงานที่จะใช้ผลงาน (บัณฑิตวิทยาลัย แหล่งทุน หรือคณะกรรมการตำแหน่ง) นับ quartile จากฐานใดและปีใด ความแตกต่างระหว่าง SJR, CiteScore และ Impact Factor เป็นอีกประเด็นหนึ่งที่ต้องแยกกันให้ชัด

3. ค่าตีพิมพ์ (APC)

วารสารไทยใน Scopus มีทั้งแบบไม่เก็บค่าตีพิมพ์และแบบเก็บ ให้อ่านจากหน้า APC หรือ Author Guidelines ของวารสารเท่านั้น และอย่าอนุมานจากช่อง Open Access ในไฟล์ SCImago เพราะสองเรื่องนี้ไม่เหมือนกัน (ดูตารางที่ 2) ในไฟล์ปี 2025 มีวารสารไทย 28 ฉบับที่ช่อง Open Access เป็น Yes และ 14 ฉบับที่ช่อง Open Access Diamond เป็น Yes [1] ข้อพิจารณาเรื่อง Open Access กับวารสารแบบสมัครสมาชิก ควรตัดสินควบคู่กับงบประมาณและระเบียบการเบิกของต้นสังกัด

4. ระยะเวลาพิจารณาและรอตีพิมพ์

หากคุณมีเส้นตายจริง เช่น วันสอบจบหรือวันปิดทุน เวลาเป็นด่านคัดกรอง ไม่ใช่แค่ข้อมูลประกอบ วิธีที่ตรวจสอบได้คือคำนวณจากวันที่ Received และ Accepted ในบทความที่ตีพิมพ์แล้ว (ดูตัวอย่างในหัวข้อถัดไป) แทนการเชื่อตัวเลขโฆษณา

5. ความซ้อนกับ TCI

ตามเกณฑ์ TCI รอบที่ 5 (พ.ศ. 2568–2572) วารสารกลุ่มที่ 1 คือวารสารที่ผ่านเกณฑ์หลักทุกข้อและได้คะแนนเกณฑ์รอง 16–20 จาก 20 คะแนน หรือเป็นวารสารที่อยู่ในฐานข้อมูล Scopus และ/หรือ Web of Science [5] ดังนั้นวารสารไทยใน Scopus ที่อยู่ในฐาน TCI จะเข้าเงื่อนไขกลุ่มที่ 1 ไปพร้อมกัน ซึ่งเป็นประโยชน์เมื่อผลงานต้องใช้ได้ทั้งเกณฑ์ระดับชาติและระดับนานาชาติ แต่ให้ตรวจสถานะกลุ่มของวารสารแต่ละฉบับในระบบ TCI โดยตรงทุกครั้ง

ตรวจสอบสถานะวารสารใน Scopus Sources และ SCImago ทีละขั้น

Scopus คัดเลือกวารสารผ่านคณะกรรมการอิสระ (Content Selection and Advisory Board) และมีการประเมินซ้ำต่อเนื่อง [7] เกณฑ์ขั้นต่ำที่ Elsevier ประกาศ ได้แก่ มีการทบทวนโดยผู้ทรงคุณวุฒิพร้อมคำอธิบายกระบวนการที่เปิดเผย ออกตามกำหนดและมี ISSN มีชื่อเรื่องและบทคัดย่อภาษาอังกฤษ และมีนโยบายจริยธรรมการตีพิมพ์ที่เปิดเผย [6] ที่สำคัญคือ วารสารที่ถูกยุติ (discontinued) จะไม่มีบทความใหม่เข้าฐานข้อมูล แม้บทความที่บันทึกไว้แล้วจะยังคงอยู่ และรายชื่อวารสารที่ถูกยุติอยู่ในไฟล์ Scopus source title list ซึ่งปรับปรุงเป็นรายเดือน [6] ขั้นตอนตรวจสอบที่แนะนำมีดังนี้

1. ค้นชื่อหรือ ISSN ใน Scopus Sources ตรวจว่าช่วงความครอบคลุม (coverage) ยังต่อเนื่องถึงปีปัจจุบัน และวารสารไม่อยู่ในรายชื่อ discontinued ของไฟล์ source title list
2. ค้นวารสารเดียวกันใน SCImago แล้วดู quartile แยกตามหมวดสาขาและปี ไม่ดูเพียงตัวเลขเดียวบนหน้าแรก [1]
3. เทียบ ISSN และลิงก์เว็บไซต์ให้ตรงกันในทุกแหล่ง รวมถึง ThaiJO และระบบ TCI
4. ตรวจหน้า Aims & Scope, APC และ Author Guidelines บนเว็บไซต์ที่ยืนยันแล้วเท่านั้น

ขั้นที่ 3 สำคัญกว่าที่หลายคนคิด งานวิจัยปี 2024 ระบุวารสารปลอม (hijacked journals) อย่างน้อย 67 ฉบับที่แทรกเข้าไปใน Scopus ตั้งแต่ปี 2013 โดย 23 ฉบับทำให้ลิงก์หน้าแรกในโปรไฟล์วารสารถูกเปลี่ยน และ ณ กันยายน 2023 ยังมี 41 ฉบับที่ปนเปื้อนข้อมูลของวารสารจริงอยู่ [8] แปลว่าแม้แต่ลิงก์ในฐานข้อมูลก็ควรตรวจไขว้กับแหล่งอื่น ห้องสมุดมหาวิทยาลัยมหิดลเองก็แนะนำให้ตรวจคุณภาพวารสารจากหลายแหล่ง ได้แก่ Scopus และ SJR, Web of Science, PubMed และ TCI [9] สัญญาณเตือนอื่น ๆ ดูได้จากคู่มือ การระบุวารสารนักล่า

ตัวอย่างจริงจากเอกสารทางการ: วารสาร 2 ฉบับที่ต่างกันชัดเจน

ตารางที่ 2 เทียบวารสารไทยใน Scopus 2 ฉบับจากข้อมูลที่วารสารประกาศเองและไฟล์ SCImago Siriraj Medical Journal ไม่เก็บค่าตีพิมพ์ ออก 12 ฉบับต่อปี และรับเฉพาะต้นฉบับภาษาอังกฤษ [10] ส่วน Trends in Sciences เก็บ APC 17,500 บาทต่อบทความที่ตอบรับสำหรับต้นฉบับที่ส่งตั้งแต่มกราคม 2026 [11] ทั้งสองฉบับอยู่ใน Scopus แต่เหมาะกับงานต่างกัน งานคลินิกที่ไม่มีงบตีพิมพ์อาจเลือกฉบับแรกได้ หากเกณฑ์ quartile ที่ต้องใช้ยอมรับ Q4 ในขณะที่งานวิทยาศาสตร์ประยุกต์ที่ต้องการ Q2 และมีงบเบิกอาจพิจารณาฉบับหลัง

ข้อสังเกตสำคัญคือ Trends in Sciences ระบุบนเว็บไซต์ว่าเป็นวารสาร Open Access แต่ช่อง Open Access ในไฟล์ SCImago กลับเป็น No [11] [1] ตัวอย่างนี้ยืนยันว่าต้องอ่านนโยบายจากเว็บไซต์วารสารโดยตรงเสมอ

ตัวอย่างการตัดสินใจ: ด่านคัดกรองก่อน แล้วจึงใช้กฎเวลา

สมมุติว่านักศึกษาปริญญาเอกสาขาพยาบาลศาสตร์ต้องได้รับการตอบรับภายใน 270 วันจึงจะทันกำหนดสำเร็จการศึกษา และบัณฑิตวิทยาลัยกำหนดให้ตีพิมพ์ในวารสารที่อยู่ใน Scopus หรือ TCI กลุ่มที่ 1 (เงื่อนไขสมมุติ ให้ตรวจประกาศของสถาบันคุณเอง) ผู้เขียนคัดวารสารเหลือ 3 ฉบับที่ผ่านด่านขอบเขต สถานะ Scopus และการยืนยัน URL แล้ว จึงใช้กฎตัดสินดังนี้: ประมาณเวลา T = มัธยฐานจากส่งถึงตอบรับ + ระยะผลิต แล้วคูณ 1.3 เพื่อเผื่อรอบแก้ไข วารสารที่ผ่านคือวารสารที่ T × 1.3 ไม่เกินจำนวนวันที่เหลือ

ผลคือส่งวารสาร B ก่อน หาก B ปฏิเสธโดยบรรณาธิการภายใน 21 วัน จะเหลือ 249 วัน ซึ่งยังมากกว่า 169 วันที่วารสาร C ต้องใช้ จึงยังส่ง C ได้ทัน ส่วนวารสาร A แม้ขอบเขตตรงที่สุดแต่ไม่ผ่านด่านเวลา ควรเก็บไว้สำหรับบทความถัดไปที่ไม่มีเส้นตาย การตัดสินแบบนี้ไม่ได้รับประกันการตอบรับ แต่ลดความเสี่ยงที่จะเสียเวลาหลายเดือนกับวารสารที่ไม่มีทางทันกำหนด

บริบทไทย: ก.พ.อ. TCI และข้อกำหนดของสถาบัน

ประกาศ ก.พ.อ. เรื่องหลักเกณฑ์การแต่งตั้งตำแหน่งทางวิชาการ พ.ศ. 2564 (ราชกิจจานุเบกษา 7 มกราคม 2565) กำหนดฐานข้อมูลระดับนานาชาติที่ยอมรับไว้ ได้แก่ ERIC, MathSciNet, PubMed, Scopus, Web of Science (เฉพาะ SCIE, SSCI และ AHCI), JSTOR และ Project Muse [12] นอกจากนี้ วิธีที่ 3 สำหรับการขอตำแหน่งรองศาสตราจารย์ในสาขาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิศวกรรมศาสตร์ และแพทยศาสตร์ กำหนดเงื่อนไขหนึ่งว่าต้องมีงานวิจัยอย่างน้อย 10 เรื่องในวารสาร Quartile 1 และ Quartile 2 ของ Scopus หลังได้รับตำแหน่งผู้ช่วยศาสตราจารย์ (โดยอย่างน้อย 5 เรื่องต้องเป็นผู้ประพันธ์อันดับแรกหรือผู้ประพันธ์บรรณกิจ) และยังมีเงื่อนไขอื่นร่วมด้วย เช่น จำนวนการอ้างอิงรวมและค่า h-index [12] สำหรับผู้ที่วางแผนเส้นทางนี้ quartile ในหมวดสาขาจึงเป็นเกณฑ์หลัก และจากภาพที่ 1 วารสารไทยในบางสาขาอาจมีตัวเลือก Q1–Q2 น้อยหรือไม่มีเลย

ฝั่ง TCI การที่วารสารใน Scopus และ/หรือ Web of Science เข้าเงื่อนไขกลุ่มที่ 1 [5] ทำให้วารสารไทยใน Scopus เป็นจุดที่เกณฑ์ระดับชาติและนานาชาติมาบรรจบกัน แต่ระเบียบของบัณฑิตวิทยาลัย แหล่งทุน และคณะกรรมการตำแหน่งแต่ละแห่งอาจกำหนดฐานข้อมูล ปีที่ใช้นับ quartile และสถานะผู้ประพันธ์ไม่เหมือนกัน ให้ถือประกาศฉบับล่าสุดของหน่วยงานที่จะใช้ผลงานเป็นหลัก ความแตกต่างของฐานข้อมูลทั้งสามดูเพิ่มได้ใน TCI vs Scopus vs ISI

สรุป

รายการตรวจสอบก่อนเลือกวารสารไทยใน Scopus:

• อ่าน Aims & Scope และบทความ 1–2 ปีล่าสุด ตัดวารสารที่ขอบเขตไม่ตรงออกก่อน
• ยืนยันใน Scopus Sources ว่า coverage ยังต่อเนื่องและไม่อยู่ในรายชื่อ discontinued
• ตรวจ quartile ในหมวดสาขาที่ตรงกับบทความ ระบุปี SJR และตรวจซ้ำในปีที่ตีพิมพ์
• เทียบ ISSN และ URL ให้ตรงกันใน Scopus, SCImago, ThaiJO และ TCI
• อ่านนโยบาย APC จากเว็บไซต์วารสารโดยตรง และตรวจระเบียบการเบิกของต้นสังกัด
• คำนวณมัธยฐานเวลาส่งถึงตอบรับจากบทความล่าสุด 10 เรื่อง แล้วเทียบกับเส้นตายพร้อมค่าเผื่อ
• ตรวจประกาศของหน่วยงานที่จะใช้ผลงาน (บัณฑิตวิทยาลัย ทุน หรือ ก.พ.อ.) ว่ายอมรับฐานข้อมูลและ quartile แบบใด
• จัด shortlist 2–3 วารสารพร้อมลำดับการส่งสำรอง

เมื่อเลือกวารสารได้แล้ว งานถัดไปคือทำให้ต้นฉบับตรงกับข้อกำหนดของวารสารนั้นทั้งด้านภาษา รูปแบบ และการรายงานผล Editverse ช่วยตรวจและยกระดับต้นฉบับโดยบรรณาธิการที่ถือปริญญาเอกหรือแพทยศาสตรบัณฑิตในสาขาเดียวกับคุณ ผ่านบริการ สนับสนุนการตีพิมพ์ เราแก้ไขและยกระดับงานของคุณ เราไม่ได้ทำวิจัยแทนคุณ และไม่รับประกันการตอบรับจากวารสาร

คำถามที่พบบ่อย

ตรวจว่าวารสารยังอยู่ใน Scopus อย่างไร

ยืนยันใน Scopus Sources ว่า coverage ยังต่อเนื่องและไม่อยู่ในรายชื่อ discontinued และเทียบ ISSN กับ URL ให้ตรงกันใน Scopus, SCImago, ThaiJO และ TCI

ควรดู quartile อย่างไร

ดู quartile ในหมวดสาขาที่ตรงกับบทความ ระบุปี SJR และตรวจซ้ำในปีที่ตีพิมพ์

ประมาณเวลาพิจารณาของวารสารอย่างไร

คำนวณมัธยฐานเวลาส่งถึงตอบรับจากบทความล่าสุด 10 เรื่องของวารสาร แล้วเทียบกับเส้นตายพร้อมค่าเผื่อ

เอกสารอ้างอิง

1. SCImago. (2569). SJR – SCImago Journal & Country Rank: Thailand, Journals, 2025 [ส่งออกข้อมูลเป็นไฟล์ CSV เมื่อ 1 ตุลาคม 2569]. https://www.scimagojr.com/journalrank.php?country=TH&type=j
2. González-Pereira, B., Guerrero-Bote, V. P., & Moya-Anegón, F. (2010). A new approach to the metric of journals’ scientific prestige: The SJR indicator. Journal of Informetrics, 4(3), 379–391. doi:10.1016/j.joi.2010.03.002
3. Bahadoran, Z., Mirmiran, P., Kashfi, K., & Ghasemi, A. (2021). Scientific publishing in biomedicine: How to choose a journal? International Journal of Endocrinology and Metabolism, 19(1), e108417. doi:10.5812/ijem.108417 PMID: 33815519
4. Phoocharoensil, S. (2022). ELT and AL research trends in Thai Scopus-indexed journals. PASAA, 64(1), 163–193. doi:10.58837/chula.pasaa.64.1.8
5. ศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย (TCI). (2569). เกณฑ์ประเมินคุณภาพวารสารในฐานข้อมูล TCI รอบที่ 5 (พ.ศ. 2568–2572) [เอกสารประกอบการบรรยาย 9 มกราคม 2569 โดย สุตพิชญ์ชา ธงดาชัย และสันติ อิทธิฤทธิ์มีชัย เผยแพร่ผ่านห้องสมุดมหาวิทยาลัยสยาม]. https://e-library.siam.edu/wp-content/uploads/2026/01/เกณฑ์ประเมินคุณภาพวารสารในฐานข้อมูล-TCI.pdf
6. Elsevier. (ม.ป.ป.). Content policy and selection – Scopus. https://www.elsevier.com/products/scopus/content/content-policy-and-selection
7. Baas, J., Schotten, M., Plume, A., Côté, G., & Karimi, R. (2020). Scopus as a curated, high-quality bibliometric data source for academic research in quantitative science studies. Quantitative Science Studies, 1(1), 377–386. doi:10.1162/qss_a_00019
8. Abalkina, A. (2024). Challenges posed by hijacked journals in Scopus. Journal of the Association for Information Science and Technology, 75(4), 395–422. doi:10.1002/asi.24855
9. สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยมหิดล. (2567). How to Check Journal Quality. https://www.li.mahidol.ac.th/how-to-check-journal-quality/
10. Siriraj Medical Journal. (ม.ป.ป.). About the Journal. Faculty of Medicine Siriraj Hospital, Mahidol University. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/sirirajmedj/about
11. Trends in Sciences. (2569). Article Processing Charges (APC). Walailak University. https://tis.wu.ac.th/tishome/apc.php
12. คณะกรรมการข้าราชการพลเรือนในสถาบันอุดมศึกษา (ก.พ.อ.). (2565). ประกาศ ก.พ.อ. เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการพิจารณาแต่งตั้งบุคคลให้ดำรงตำแหน่งผู้ช่วยศาสตราจารย์ รองศาสตราจารย์ และศาสตราจารย์ พ.ศ. 2564. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 139 ตอนพิเศษ 4 ง (7 มกราคม 2565) [ฉบับเผยแพร่โดยกองทรัพยากรบุคคล มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์]. https://hr.psu.ac.th/file/pdf/หลักเกณฑ์ฯ ใหม่ ปี 2564.pdf